home | webwinkel | muziek | CV | Gottschalk Prophecies | persreacties Lunceford | reacties Big Easy | video | contact

boek Big Easy Big Bands | Blog Rhythm Business

foto Gottschalk

LOUIS MOREAU GOTTSCHALK:
WEGBEREIDER VOOR LATIN EN JAZZ

Louis Moreau Gottschalk (1829-1869) was de eerste Amerikaanse componist die in zijn werk Latin ritmes verwerkte en ragtime voorspelde, veertig jaar vóór Scott Joplin. Hij was een pianovirtuoos die nooit van papier speelde en zijn werk als een jazzman avant-la-lettre improviserend tot klinken bracht.

Als kind hoort Gottschalk de koperorkestjes op de straten van zijn geboortestad New Orleans  en de opera’s in de talrijke plaatselijke theaters. Zijn grootmoeder en zijn nannie, beiden Creools, leren hem Caribische liedjes en de familie woont vlakbij Congo Square, waar Louis Moreau als kind getuige is van de laatste dansmiddagen van de zwarte slaven. Die traditie sterft rond 1835 uit.

Hij maakt zijn debuut als wonderkind van elf en reist een jaar later af naar Frankrijk, waar hem de toegang tot het Conservatoire de Paris wordt geweigerd omdat hij uit een onbeschaafd land komt. Gottschalk studeert bij privéleraren en sluit vriendschap met componisten als Frédéric Chopin  en Camille Saint-Saëns. Zijn debuut, in de Salle Pleyel in 1848, is een sensatie en vijf jaar lang tourt de componist door Europa, waar hij als een popidool wordt onthaald.

In zijn vroege werk, met name Bamboula uit 1848, heeft hij de zwarte dansen en liedjes uit zijn jeugd verweven. Vanaf 1854 maakt hij uitgebreide tournees door het Caribisch gebied en Zuid-Amerika. Uit die periode dateren composities met habanera, bolero en beguine ritmes. Maar ook een werk als Polka in B Flat (RO273), dat al ragtime-kenmerken lijkt te dragen. In zijn late werk neemt Gottschalk impliciet afstand van zijn jeugdwerk, wanneer hij zich concentreert op het componeren van opera’s in de meer strikte klassieke traditie.
 
Pianist Nanne van der Werff speelt een aantal originele composities van Gottschalk en muziekjournalist Eddy Determeyer schetst een portret van het New Orleans van de negentiende eeuw en vergelijkt Gottschalks werk met de vroegst vastgelegde rags uit de Verenigde Staten en dansen uit het Caribisch gebied.

logo RB